મૂત્રત્યાગ (Micturition) અને ઉત્સર્જન તંત્રની ખામીઓ વિશે ટૂંકમાં સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મૂત્રત્યાગ: મૂત્રના નિકાલની પ્રક્રિયાને મૂત્રત્યાગ કહેવામાં આવે છે. મૂત્રાશય ત્યાં સુધી મૂત્રનો સંગ્રહ કરે છે જ્યાં સુધી $CNS$ (મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર) દ્વારા સ્વૈચ્છિક સંકેત આપવામાં ન આવે. જેમ જેમ મૂત્રાશય ભરાય છે,તેમ તેની દીવાલ પરના સ્ટ્રેચ રિસેપ્ટર્સ $CNS$ ને સંકેત મોકલે છે. ત્યારબાદ $CNS$ મૂત્રાશયના સરળ સ્નાયુઓના સંકોચન અને મૂત્રમાર્ગના સ્ફિન્ક્ટરના એકસાથે શિથિલન માટે મોટર સંદેશાઓ મોકલે છે,જેનાથી મૂત્રનો નિકાલ થાય છે.
ઉત્સર્જન તંત્રની ખામીઓ:
$1$. યુરેમિયા: રુધિરમાં યુરિયાનું પ્રમાણ વધવું,જે ઘણીવાર કિડનીની ખામી અથવા મૂત્રપિંડ નલિકાઓમાં ચેપને કારણે થાય છે.
$2$. મૂત્રપિંડ નિષ્ફળતા (Renal Failure): કિડનીની કામગીરીમાં ખામી સર્જાતા કચરાનો યોગ્ય રીતે નિકાલ થઈ શકતો નથી. તેની સારવાર હિમોડાયાલિસિસ દ્વારા કરવામાં આવે છે,જેમાં કૃત્રિમ કિડની (હિમોડાયલાઈઝર) સેલોફેન પટલ અને ડાયાલિસિસ પ્રવાહીનો ઉપયોગ કરીને રુધિરને ફિલ્ટર કરે છે.
$3$. કિડની સ્ટોન: કિડનીમાં સ્ફટિકીય ક્ષારો (જેમ કે ઓક્ઝેલેટ્સ) ના અદ્રાવ્ય જથ્થાનું નિર્માણ,જે મૂત્રમાર્ગમાં અવરોધ પેદા કરે છે અને તીવ્ર પીડાનું કારણ બને છે.
$4$. નેફ્રાઈટિસ: મૂત્રપિંડના પેલ્વિસ,આંતરકોષીય પેશીઓ અને કેલિસીસમાં સોજો,જે સામાન્ય રીતે બેક્ટેરિયલ ચેપને કારણે થાય છે. લક્ષણોમાં પેશાબ કરતી વખતે બળતરા,પીઠનો દુખાવો અને વારંવાર પેશાબ થવો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

Explore More

Similar Questions

ખોટું વાક્ય પસંદ કરો.

સસલાના મૂત્રજનન માર્ગના અંગોમાં,નીચેનામાંથી કયો ભાગ નરમાં હાજર હોય છે પરંતુ માદામાં હોતો નથી?

એક પુખ્ત મનુષ્ય સરેરાશ દરરોજ ... લિટર મૂત્રનો ત્યાગ કરે છે. સરેરાશ,દરરોજ ... યુરિયા ઉત્સર્જિત થાય છે.

નીચેનાને પૂર્ણ કરો:
$(a)$ મૂત્ર ઉત્સર્જન = નલિકામય પુનઃશોષણ + નલિકામય સ્ત્રાવ -..........
$(b)$ ડાયાલિસિસ પ્રવાહી = પ્લાઝ્મા -..........

સાદ્રશ્ય પ્રકારના પ્રશ્ન:
$(1)$ મૂત્રપિંડો દ્વારા પ્રતિ મિનિટ ગળાયેલ રુધિર: $1100-1200 \text{ mL}$ :: તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં $GFR$: ............
$(2)$ ત્વચાની પ્રસ્વેદ ગ્રંથિમાંથી: પરસેવો ઉત્પન્ન થાય છે :: સ્નિગ્ધગ્રંથિ (sebaceous glands) માંથી: ............

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo